اگر دندان شکست چه کار کنیم؟ اقدامات فوری در خانه
شکستگی دندان یکی از شایعترین حوادث دهان و دندان است که ممکن است در اثر زمین خوردن، تصادف، ضربه ورزشی، گاز گرفتن غذای سفت یا حتی پوسیدگی شدید اتفاق بیفتد. در چنین شرایطی اغلب افراد دچار اضطراب میشوند و نمیدانند دقیقاً چه کاری باید انجام دهند.
واقعیت این است که اقدامات شما در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول میتواند نقش بسیار مهمی در نجات دندان و کاهش هزینههای درمانی داشته باشد. در این مقاله، به صورت کامل و مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم اگر دندان شکست چه کار کنیم و چگونه تا زمان مراجعه به دندانپزشک شرایط را کنترل کنیم.
انواع شکستگی دندان
قبل از هر اقدامی، بهتر است بدانیم شکستگی دندان میتواند شدتهای مختلفی داشته باشد:
لبپریدگی سطحی (Minor Chip)
فقط بخش کوچکی از مینای دندان جدا شده و معمولاً درد زیادی ندارد.
شکستگی متوسط
بخشی از مینا و عاج درگیر شده و ممکن است حساسیت یا درد ایجاد شود.
شکستگی عمیق تا عصب
درد شدید، خونریزی یا نمایان شدن بخش قرمز (پالپ) دیده میشود.
شکستگی عمودی یا ترک عمیق
ممکن است دندان از وسط ترک خورده باشد.
کنده شدن کامل دندان (Avulsion)
دندان به طور کامل از جای خود خارج میشود که یک وضعیت اورژانسی واقعی است.
اقدامات فوری در خانه بعد از شکستن دندان
در ادامه مهمترین اقدامات اورژانسی را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم:
آرامش خود را حفظ کنید
استرس باعث تصمیمگیری اشتباه میشود. در اکثر موارد شکستگی دندان قابل درمان است، حتی اگر ظاهر آن نگرانکننده باشد.
دهان را شستشو دهید
با آب ولرم دهان را به آرامی شستشو دهید تا خون یا آلودگی خارج شود.
از آب خیلی سرد یا خیلی داغ استفاده نکنید.
قطعه شکسته را پیدا کنید
اگر تکهای از دندان جدا شده است:
- آن را با آب تمیز بشویید (نسایید)
- داخل شیر سرد یا بزاق خود نگه دارید
- هرگز آن را خشک نکنید
در برخی موارد دندانپزشک میتواند همان قطعه را مجدداً بچسباند.
در صورت خونریزی چه کنیم؟
یک گاز استریل یا دستمال تمیز را روی محل فشار دهید.
معمولاً طی ۱۰ دقیقه خونریزی کنترل میشود.
اگر خونریزی بیش از ۲۰ دقیقه ادامه داشت، فوراً به مرکز اورژانس مراجعه کنید.
برای کاهش درد چه کنیم؟
برای کنترل درد میتوانید:
- از کمپرس سرد روی گونه استفاده کنید (هر ۱۰ دقیقه یکبار)
- از مسکنهایی مثل استامینوفن استفاده کنید
- از جویدن با سمت آسیبدیده خودداری کنید
⚠️ هرگز آسپرین را مستقیم روی دندان قرار ندهید.
اگر دندان کامل افتاد چه کنیم؟
این مهمترین حالت اورژانسی است.
- دندان را از قسمت تاج بگیرید، نه ریشه
- آن را نشویید یا نسایید
- در صورت امکان، آن را در جای خود قرار دهید
- اگر نتوانستید، در شیر سرد نگهداری کنید
- حداکثر ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به دندانپزشک مراجعه کنید
در بسیاری از موارد، دندان قابل بازگشت است.
چه زمانی مراجعه فوری ضروری است؟
در موارد زیر باید سریعاً به دندانپزشک مراجعه شود:
- درد شدید و ضرباندار
- تورم صورت یا لثه
- نمایان شدن عصب
- تغییر رنگ سریع دندان
- کنده شدن کامل دندان
درمانهای احتمالی شکستگی دندان در مطب
بسته به شدت آسیب، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
✔️ پولیش یا ترمیم ساده
برای لبپریدگیهای خفیف
✔️ کامپوزیت یا باندینگ
برای بازسازی زیبایی دندان جلو
✔️ روکش دندان
در شکستگیهای وسیع
✔️ عصبکشی
در صورت آسیب به پالپ
✔️ ایمپلنت
در صورت غیرقابل نگهداری بودن دندان
آیا شکستگی دندان خودبهخود خوب میشود؟
خیر. دندان برخلاف استخوان قابلیت ترمیم طبیعی ندارد. حتی ترکهای کوچک میتوانند به مرور زمان گسترش پیدا کنند و منجر به عفونت شوند.
اشتباهات رایج بعد از شکستن دندان
❌ جویدن غذا با دندان آسیبدیده
❌ استفاده از چسبهای خانگی
❌ بیتوجهی به درد خفیف
❌ مراجعه دیرهنگام
این اشتباهات ممکن است باعث از دست رفتن کامل دندان شوند.
چگونه از شکستگی دندان پیشگیری کنیم؟
- استفاده از محافظ دهان در ورزش
- پرهیز از شکستن آجیل با دندان
- درمان پوسیدگیها در مراحل اولیه
- مراجعه منظم هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشک
- عدم استفاده از دندان به عنوان ابزار
شکستگی دندان در کودکان
در کودکان شرایط کمی متفاوت است. اگر دندان شیری شکسته باشد:
- معمولاً کاشت مجدد انجام نمیشود
- اما بررسی توسط دندانپزشک ضروری است
در صورت شکستگی دندان دائمی کودک، زمان بسیار حیاتی است.
جمعبندی نهایی
اگر دندان شکست چه کار کنیم؟
مهمترین نکته این است که:
✔️ آرامش خود را حفظ کنید
✔️ دهان را شستشو دهید
✔️ قطعه شکسته را نگه دارید
✔️ کمپرس سرد استفاده کنید
✔️ در سریعترین زمان به دندانپزشک مراجعه کنید
اقدام سریع میتواند تفاوت بین یک ترمیم ساده و از دست دادن کامل دندان باشد.
