چرا دندانها حساس میشوند؟ بررسی دلایل و روشهای درمان
حساسیت دندان یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. اگر هنگام نوشیدن آب سرد، چای داغ یا حتی مسواک زدن دچار درد ناگهانی و تیرکشنده میشوید، احتمالاً با حساسیت دندان روبهرو هستید. این درد معمولاً کوتاه اما آزاردهنده است و میتواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.
در این مقاله بهصورت جامع بررسی میکنیم که چرا دندانها حساس میشوند، چه عواملی باعث بروز این مشکل میشوند و بهترین روشهای درمان و پیشگیری چیست.
حساسیت دندان چیست؟
حساسیت دندان (Tooth Sensitivity) زمانی رخ میدهد که لایه محافظ بیرونی دندان یعنی مینا آسیب ببیند یا لثه تحلیل برود و بخش زیرین دندان یعنی عاج (Dentin) در معرض محرکهای خارجی قرار گیرد. عاج دارای کانالهای بسیار ریزی است که مستقیماً به عصب دندان متصل هستند. زمانی که سرما، گرما، مواد اسیدی یا شیرین به این کانالها میرسند، پیام درد به عصب منتقل میشود.
مهمترین دلایل حساس شدن دندانها
- تحلیل لثه
با افزایش سن، مسواک زدن نادرست یا بیماریهای لثه، ممکن است لثه عقبنشینی کند و ریشه دندان نمایان شود. از آنجا که ریشه فاقد مینای محافظ است، سریعتر دچار حساسیت میشود.
- مسواک زدن خشن
استفاده از مسواک زبر یا وارد کردن فشار زیاد هنگام مسواک زدن میتواند باعث ساییدگی مینای دندان شود.
- مصرف مواد غذایی اسیدی
نوشیدنیهای گازدار، آبلیمو، سرکه و خوراکیهای ترش میتوانند بهمرور مینای دندان را فرسایش دهند.
- دندانقروچه (براکسیسم)
فشار مداوم به دندانها هنگام خواب یا استرس، موجب ترکهای ریز و سایش مینای دندان میشود.
- پوسیدگی دندان
ایجاد حفره در دندان باعث دسترسی مستقیم محرکها به لایههای داخلی میشود.
- ترک یا شکستگی دندان
ترکهای میکروسکوپی یا شکستگیهای کوچک میتوانند مسیر ورود محرکها به عصب را باز کنند.
- درمانهای دندانپزشکی
برخی درمانها مانند جرمگیری عمیق، بلیچینگ یا پرکردن دندان ممکن است بهطور موقت باعث حساسیت شوند.
علائم حساسیت دندان
- درد تیز و ناگهانی هنگام خوردن یا نوشیدن مواد سرد و گرم
- حساسیت به مواد شیرین یا اسیدی
- درد هنگام تنفس هوای سرد
- ناراحتی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
اگر این علائم بیش از چند روز ادامه داشت، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
روشهای درمان حساسیت دندان
درمان حساسیت به علت اصلی آن بستگی دارد. در ادامه مؤثرترین روشهای درمان را بررسی میکنیم:
- استفاده از خمیردندان مخصوص دندانهای حساس
این خمیردندانها حاوی ترکیباتی مانند نیترات پتاسیم یا فلوراید هستند که کانالهای عاج را مسدود کرده و انتقال درد را کاهش میدهند.
- فلورایدتراپی
در این روش، دندانپزشک ژل یا وارنیش فلوراید روی دندانها قرار میدهد تا مینای دندان تقویت شود.
- باندینگ دندانی
در صورت نمایان بودن ریشه، مادهای همرنگ دندان روی سطح حساس قرار میگیرد تا از تماس مستقیم محرکها جلوگیری شود.
- جراحی پیوند لثه
در موارد تحلیل شدید لثه، ممکن است نیاز به پیوند لثه باشد.
- درمان ریشه
اگر حساسیت ناشی از آسیب شدید عصب باشد، درمان ریشه بهترین گزینه است.
راههای پیشگیری از حساسیت دندان
- استفاده از مسواک نرم
- مسواک زدن با فشار ملایم
- کاهش مصرف مواد اسیدی
- استفاده منظم از نخ دندان
- مراجعه منظم هر ۶ ماه به دندانپزشک
- استفاده از محافظ شبانه در صورت دندانقروچه
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد:
- شدید و طولانی باشد
- با تورم یا خونریزی لثه همراه باشد
- فقط در یک دندان خاص احساس شود
ممکن است مشکل جدیتری مانند عفونت یا پوسیدگی عمیق وجود داشته باشد.
تفاوت حساسیت دندان با درد ناشی از عفونت
حساسیت معمولاً کوتاهمدت و وابسته به محرک است، اما درد عفونت دندان:
- مداوم است
- با ضربان همراه است
- شبها شدیدتر میشود
در چنین شرایطی مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است.
جمعبندی
حساسیت دندان مشکلی شایع اما قابل درمان است. مهمترین علت آن آسیب به مینای دندان یا تحلیل لثه است. با رعایت بهداشت دهان، اصلاح سبک زندگی و مراجعه منظم به دندانپزشک میتوان از بروز این مشکل جلوگیری کرد. در صورت ادامهدار بودن درد، تشخیص دقیق علت توسط متخصص بهترین راه برای انتخاب درمان مناسب است.
